Menu
Free Pack
Buy Now

Deel 3: Mismatch werkgever - werknemer

12-jun-2020 15:07:00

Maatschappelijke trends die de arbeidsmarkt van de toekomst beïnvloeden

 Eén van de zaken die mislopen op onze arbeidsmarkt is de toenemende mismatch tussen vraag en aanbod van werk. De werknemer zoekt steeds meer individueel passend werk. Werkgevers hebben echter werk dat nu eenmaal gedaan moet worden en de eerste reflex als de vorm niet meer past is iets harder duwen zodat alle taken uitgevoerd blijven worden. Echter als we mensen structureel gaan persen in een mal waar ze niet in passen, worden mensen structureel overbelast en ontstaan problemen zoals ziekte en uitval.

 Laten we beide kanten van de mismatch nader beschouwen. In mijn ogen is het simpelweg het gevolg van een veranderende maatschappij.

 Werkgeverskant:

Sinds het ontstaan van de huidige arbeidsmarkt ruim 100 jaar geleden, is er veel veranderd. Als simpel voorbeeld Henry Ford zelf, één van de grondleggers van ons arbeidsmarktsysteem. De eerste Ford was alleen leverbaar in zwart, dus één model auto in één kleur. Als we vandaag kijken naar de kleuren en soorten vervoersmiddelen die worden aangeboden, dan is het eenvoudig voor te stellen dat de competenties van de eerste Fordmedewerkers nu onvoldoende zouden zijn om succes te blijven boeken. Hetzelfde geldt voor nagenoeg alle sectoren. In de commerciële rat race die onze westerse maatschappij in belangrijke mate bepaalt, is het als bedrijf cruciaal om doorlopend te vernieuwen. Diversifiëren om voldoende onderscheidend te blijven en klanten geïnteresseerd te houden. Deze behoefte aan vernieuwing is crescendo en dat vraagt dus van werkgevers een steeds breder wordende behoefte aan verschillende competenties. Dit resulteerde er in dat mensen in steeds hoger tempo dingen 'erbij hebben moeten doen.' Extra opleidingen en trainingen volgen om de grenzen van hun beroep steeds verder op te rekken. Zonder hier een waardeoordeel aan te hangen: dit heeft veel van mensen gevraagd. Waar de één hier goed mee kan omgaan kan dit voor de ander net de druppel zijn.

 Werknemerskant:

Ook het aanbod aan werk is veranderd: de medewerker van 100 jaar geleden bestaat niet meer. Zoals in de vorige blog opgemerkt, zijn we in toenemende mate in de gelegenheid gekomen om ons hoger in de Maslowpiramide te begeven, meer toe te komen aan zelfontplooiing. Dit heeft de maatschappij in grote mate beïnvloed en individualisering is de norm geworden. Waar de eerste arbeiders niets te zeggen hadden en gehoorzaamden aan opdrachten van bovenaf, is dat door vele ontwikkelingen veranderd in een wereld waar (recht op) zelfbeschikking de standaard is geworden. Dus 'ik bepaal zelf wel wat ik waar en wanneer doe' is in grote lijnen de huidige opvatting. Niet persé vanuit kwade wil maar meer omdat dit de afgelopen jaren op steeds meer vlakken het 'nieuwe normaal' is geworden. We kunnen namelijk ook steeds meer zelf, kennis is zo langzaamaan een commodity geworden. Daarmee is de zelfredzaamheid enorm gestegen ten opzichte van 100 jaar gelden. Dankzij internet en bijbehorende technieken kunnen we letterlijk vanaf de bank met ons mobieltje zo'n beetje ons hele leven regelen.

Vrij vertaald naar de arbeidsmarkt zou je het zo kunnen bekijken. Een beroep bestaat uit 100% taken; hiervan vind je 40% heel leuk en daarom heb je het vak gekozen. Dan heb je 40% taken waarvan je denkt 'nou vooruit dan maar' en aan de laatste 20% heb je eigenlijk een broertje dood. De generaties X en alles wat daarvóór kwam accepteerden die minder leuke taken gewoon, het hoorde bij je werk. Bij de generaties Y en Z zien we echter een andere kijk op arbeid ontstaan. Die denken niet meer in Job-for-life, willen bij voorkeur werken vanuit passie en vinden vrijheid, zelfontplooiing en ontwikkeling belangrijk. Zij plooien werk eerder rondom hun leven dan andersom en werken liever op meerdere plekken dan taken te doen waar ze niet blij van worden of in een vorm die hun niet past. Het huidige model waarbij we de hedendaagse en aankomende werknemer in één mal duwen die ze niet past is simpelweg niet toekomstbestendig.

Eind van het beroep in zicht?

Misschien moeten we langzaamaan af van het concept beroep. Ook dit is ooit bedacht door mensen in een tijd dat dat de lading dekte of voldoende antwoord gaf op de vraag van toen. De lijst beroepen die we vandaag de dag zouden kunnen opstellen is dermate lang dat het steeds minder werkbaar(!) wordt. Het wordt steeds moeilijker om te bedenken welke functionaris je nodig hebt. Wat beter werkt is nadenken over welke taken er gedaan moeten worden: dan kun je van daaruit bedenken welke competenties je nodig hebt. En feitelijk is een beroep niet meer dan een plukje competenties bij elkaar gevoegd.

Dat dit een betere oplossing vormt voor de toekomstige arbeidsmarkt wordt onderstreept door de snel oprukkende digitale transformatie. Deze term staat voor alle veranderingen van onze maatschappij die worden ingegeven door een steeds verdergaande samenwerking tussen technieken zoals kunstmatige intelligentie, robotica, internet of things, beeld-en spraakherkenning, 3d-printing, AR/VR, blockchain etc. Waarom draagt de digitale transformatie bij aan de noodzaak om anders tegen werk en inzet van arbeid te kijken?

Ter illustratie het volgende: veel mensen worden nu wat ongemakkelijk van robots, zeker als ze ook nog eens kunstmatig intelligent gemaakt zijn. Als je nu een robot een organisatie binnenrolt ontstaat er al snel onrust in de zin van "komt deze robot mijn baan overnemen?"

En dat is begrijpelijk omdat we nu onze bedrijfsprocessen nog rondom beroepen hebben gebouwd. Een robot heeft geen beroep, die kan gewoon een paar dingen. En wordt niet ziek of moe, gaat nooit op vakantie

 Die robots gaan er echt komen en zullen onze arbeidsmarkt enorm veranderen. Het beste kunnen we daarom nú terug naar de tekentafel om opnieuw antwoord te geven op de vraag: waarom is dit bedrijf, deze organisatie op aarde? Wat is onze reden van bestaan, wat is onze 'van A naar B?' Want hoe belangrijk een zinvolle dagbesteding ook is, de taak van een organisatie is niet primair mensen aan het werk houden als een soort sociale werkplaats. Neen, een organisatie is ooit ontstaan om een vraag of een behoefte in de markt te beantwoorden. Het antwoord op die vraag werd middels inzet van meerdere beroepen gegeven in de vorm van een tastbaar product of een dienst. Nu we er echter achter komen dat denken in beroepen steeds minder praktisch wordt en dat de digitale transformatie betekent dat steeds meer taken op een andere manier efficiënter gedaan kunnen worden, wordt het tijd voor een nieuwe manier van kijken. Een manier die recht doet aan de hedendaagse werknemer en beter passend is bij de toenemende behoeftes van de agile companies van tegenwoordig.

 Wat betekent dit nu voor uw bedrijfsproces of voor uw baan? Naar mijn mening moeten we steeds minder denken in vacatures en professionals en meer in taken en competenties. Hierover gaat mijn laatste blog. Wat ik alvast kan zeggen is dat we op deze manier ook kunnen bijdragen aan een verbetering van de duurzame inzetbaarheid, wat weer een positief effect heeft op hedendaagse capaciteitsuitdagingen.

Schrijf je in via Email